สไลด์โชว์ "ฉันไม่มีขา แต่ฉันก็ทำได้" ทะลุขีดจำกัดกับไฮร็อกซ์ เรื่องราวจากผู้ที่ชนะทั้งร่างกายและการแข่งขัน

"ฉันไม่มีขา แต่ฉันก็ทำได้" ทะลุขีดจำกัดกับไฮร็อกซ์ เรื่องราวจากผู้ที่ชนะทั้งร่างกายและการแข่งขัน

[/p] [b]ท่ามกลางผู้เข้าแข่งขันไฮร็อกซ์ (Hyrox) หลายหมื่นคนที่มารวมตัวกันระหว่างวันที่ 13-16 ส.ค. ที่ผ่านมา ณ ศูนย์การประชุมแห่งชาติสิริกิติ์ กรุงเทพมหานคร ภัทรา กรังพานิชย์ คือหญิงไทยคนแรกและคนเดียวที่ลงแข่งในรุ่น Adaptive ซึ่งหมายถึงรุ่นการแข่งขันที่ปรับกฎกติกาให้เข้ากับนักกีฬาที่พิการ[/b] "จริง ๆ แล้วที่เราทำทั้งหมด ไม่ใช่เรื่องแปลกใหม่อะไร มันก็เป็นเรื่องที่มีคน ๆ หนึ่งบนโลกทำเหมือนกัน" ภัทรา หญิงไทยวัย 29 ปีซึ่งลงแข่งในดิวิชันย่อยประเภท Seated with hip function หรือกลุ่มนักกีฬาที่ยืนไม่ได้ แต่ยังสามารถขยับสะโพกได้ กล่าวกับบีบีซีไทย ในการแข่งไฮร็อกซ์ครั้งเดียวกัน อามีร์ ซานเชซ อาฮิด และเคนต์ มันดาเว ตูมางัน ก็บินตรงมาจากฟิลิปปินส์เพื่อเข้าร่วมการแข่งขันรุ่น Adaptive ประเภทชายคู่เช่นเดียวกัน ไฮร็อกซ์ ซึ่งเป็นการแข่งขันกีฬาที่ผสมผสานการวิ่งเข้ากับการออกกำลังกายตามฐานต่าง ๆ เริ่มต้นขึ้นในเมืองฮัมบูร์ก ประเทศเยอรมนี ในปี 2560 ก่อนที่กระแสความนิยมจะพุ่งขึ้นเรื่อย ๆ ทั่วโลก จนมีการประเมินกันว่าจะมีผู้เข้าร่วมและจบการแข่งขันสูงถึง 1.3 ล้านคน ภายในปี 2569 นี้ บีบีซีไทยชวนผู้อ่านไปรู้จักกับเรื่องราวของคนธรรมดา ที่เพิ่งเข้าร่วมการแข่งขันที่เต็มไปด้วยคนดัง ดารา อินฟลูเอนเซอร์สายกีฬาหรือสายอื่น ๆ อีกมากมาย ว่าทำไมเรื่องราวของพวกเขาถึงสร้างแรงสั่นสะเทือนได้ไม่แพ้เรื่องราวของใคร ๆ "ฉันไม่มีขา แต่ฉันก็ทำได้" ทะลุขีดจำกัดกับไฮร็อกซ์ เรื่องราวจากผู้ที่ชนะทั้งร่างกายและการแข่งขัน

[/p] [b]อุบัติเหตุเมื่ออายุ 16 ปี[/b] ย้อนกลับไปเมื่อปี 2556 ภัทรา ในวัย 16 ปี ซึ่งเกิดและเติบโตมาใน จ.สุพรรณบุรี ใช้ชีวิตตามปกติของเธอ ก่อนที่วันหนึ่งเธอได้ขับรถจักรยานยนต์ใกล้กับรถพ่วงและประสบอุบัติเหตุโดนล้อรถพ่วงทับขาทั้งสองข้าง เราแทบไม่ต้องถามว่าเรื่องราวต่อจากนั้นเป็นอย่างไร ภัทราซึ่งนั่งให้สัมภาษณ์กับบีบีซีไทยที่ยิมซึ่งเธอใช้ฝึกซ้อมร่างกายก่อนลงแข่งไฮร็อกซ์ก็เล่าเรื่องราวทั้งหมดออกมาอย่างสบาย ๆ เธอบอกว่าอาจเป็นเพราะตอนนั้นตัวเองยังเด็กจึงไม่ได้โศกเศร้าเสียใจกับสิ่งที่เกิดขึ้นมากนัก และเพราะตอนนั้นเธอใช้เวลาพักรักษาตัวอยู่ในหอผู้ป่วยวิกฤต (ไอซียู) เป็นระยะเวลาหนึ่ง สิ่งที่อยู่ในหัวของเธอตอนนั้นจึงมีแค่ความเป็นกับความตายเท่านั้น ภัทราที่วันนี้อยู่ในวัย 29 ปี เล่าต่อไปว่า วันหนึ่งตอนที่เธอยังอยู่ในห้องไอซียู แพทย์ที่รักษาเธอเดินเข้ามาแล้วพูดกับเธอว่า "'รักแม่ไหม อยากอยู่กับแม่ไหม ถ้าเกิดรัก เราต้องตัดขานะ' เราก็ทำได้แค่กระพริบตา" ตอนแรกแพทย์ตัดขาของเธอเพียงข้างเดียว แต่ก็เกิดการติดเชื้อขึ้นมาอีกจนสุดท้ายทีมแพทย์ตัดสินใจตัดขาทั้งสองข้าง และตัดสูงขึ้นมาเหนือเข่าค่อนข้างมาก ตลอดช่วงสัปดาห์แรกหลังตัดขา ภัทราเล่าว่าพ่อและแม่ของเธอเข้ามาดูแลอยู่ตลอดไม่ห่างกาย แต่ทุกครั้งที่เห็นลูกตัวเอง ทั้งคู่ก็ร้องไห้ออกมาตลอดเวลา "ฉันไม่มีขา แต่ฉันก็ทำได้" ทะลุขีดจำกัดกับไฮร็อกซ์ เรื่องราวจากผู้ที่ชนะทั้งร่างกายและการแข่งขัน

[/p] แม้จะเพิ่งอายุ 16 ปี แต่เธอก็รับรู้ความรู้สึกทุกข์ทรมานของผู้เป็นพ่อแม่ได้เป็นอย่างดี จนพาลไปรู้สึกว่าเป็นเธอที่ผิดเองที่ทำให้พวกเขาต้องเสียใจถึงขนาดนี้ "เรารู้สึกว่าเราไม่อยากทำให้เขาเสียใจไปมากกว่านี้แล้ว เราก็อยากให้เขารู้ว่าเราสู้ เราก็ขอกระดาษมาเขียนว่า 'ไม่เป็นไรนะ หนูยังไหว'" เธอเล่า พร้อมฉายภาพว่าตอนนั้นตัวเองยังต้องใส่เครื่องช่วยหายใจ และมีท่อต่าง ๆ ระโยงรยางค์เต็มไปหมดจนพูดไม่ได้ ภัทราเล่าให้บีบีซีไทยฟังว่า แม้จะตัดขาออกไปแล้ว เธอก็ยังไม่มีเวลามาตกตะกอนคิดว่า "คนพิการคืออะไร หรือตัดขาออกไปแล้ว จะทำอะไรได้หรือไม่ได้" เธอเพียงแค่พยายามทำอะไรเป็นขั้นเป็นตอน พยายามสร้างกล้ามเนื้อฝึกความแข็งแรงของแขนเพื่อให้ดูแลตัวเองได้บ้าง หลังผ่านประสบการณ์เฉียดตายมาได้ เธอยังต้องใช้เวลาพักฟื้นที่โรงพยาบาลอยู่อีกราว 2-3 เดือน และห้วงเวลาไม่นานก่อนที่จะได้กลับบ้าน ภาพยนตร์ไทยเรื่อง "พี่มาก... พระโขนง" ก็เข้าโรงภาพยนตร์พอดี เธออยากไปดูภาพยนตร์เรื่องนี้มาก จึงขออนุญาตทีมแพทย์และพยาบาลให้แม่พาเธอออกไปดู สุดท้ายเมื่อออกไปสู่สังคมจริงที่ไม่ใช่โรงพยาบาลครั้งแรก ภัทราไม่ได้เอื้อนเอ่ยสิ่งใดที่เกี่ยวข้องกับภาพยนตร์เรื่องนั้นแม้แต่นิดเดียว เพราะแทนที่เธอจะได้ไปดูหนังเรื่องหนึ่ง เธอกลับกลายเป็นสิ่งที่ถูกคนอื่น "ดู" แทน "เรารู้สึกว่าทุกสายตาที่อยู่ในห้างมองเรามาหมดเลย มันหลากหลายความรู้สึกมาก ที่เขามองมามีทั้งแบบสงสัย สงสาร เป็นอะไร ชื่นชม หรือยิ้ม มันไม่เหมือนกับเราอยู่โรงพยาบาล ถ้าอยู่โรงพยาบาลเรานั่งวีลแชร์มันเหมือนคนไข้ทั่วไป แต่พอเราไปอยู่ข้างนอก เป็นการออกโลกครั้งแรก มันก็ทำให้เรารู้สึกว่าทำไมเราถึงเป็นจุดสนใจ ทั้ง ๆ ที่ ที่ผ่านมาไม่เคยมีใครมองอย่างนี้" ในวัยนั้นเธอรู้สึกผิดหวังกับสิ่งที่เกิดขึ้นและไม่รู้ว่าจะจัดการกับความรู้สึกหรือสายตาที่ผู้คนมองมาอย่างไร แต่แล้วไม่นานเธอก็คิดออกว่าจะต้องทำอย่างไรต่อไป "ฉันไม่มีขา แต่ฉันก็ทำได้" ทะลุขีดจำกัดกับไฮร็อกซ์ เรื่องราวจากผู้ที่ชนะทั้งร่างกายและการแข่งขัน

[/p] [b]พาตัวเองไปให้สังคมได้มองแบบเต็มที่[/b] หลังจากที่ภัทราออกไปเผชิญกับโลกภายนอกครั้งแรกที่โรงภาพยนตร์หลังสูญเสียขาทั้งสองข้าง จากเหตุการณ์ครั้งนั้นเธอกลับมาตกตะกอนและคิดว่าที่ผู้คนมองมายังเธออย่างมากมายอาจเป็นเพราะ "เขาไม่เคยเห็น" จึงเป็นที่มาที่ทำให้เธอเปลี่ยนความคิดบางอย่าง "เราจะออกไปให้เขาเห็น เราต้องออกไปข้างนอกบ่อย ๆ เขาจะได้เห็น เขาจะได้ชิน แล้วเขาก็จะได้มองเป็นเรื่องปกติ" หลังจากตัดสินใจเช่นนั้นได้ เส้นทางต่อไปของเธอก็เต็มไปด้วยเรื่องราวโลดโผนแบบที่ผู้อ่านอาจคาดไม่ถึงเลยว่า ก่อนที่หลายคนจะมารู้จักเธอเพราะไฮร็อกซ์ เธอสร้างชื่อเสียงไม่ใช่แค่ให้กับตัวเอง แต่เป็นตัวแทนระดับชาติของไทยมาแล้ว หลังออกจากโรงพยาบาลและกลับไปเรียนระดับมัธยมศึกษาตอนปลาย ช่วงปิดเทอมเธอจะเดินทางมายังโรงพยาบาลศิริราชเพื่อฝึกใช้ขาเทียมเป็นประจำ ในตอนนั้นแพทย์ที่ดูแลเธอถามภัทราขึ้นมาว่าเธออยากทำอะไรได้อีกไหม เธอจึงตอบไปว่าอยากฝึกว่ายน้ำ จะได้ช่วยเหลือตัวเองได้มากขึ้น หลังจากเริ่มฝึกไปได้ไม่นาน ก็มีแพทย์ที่เธอรู้จักอีกคนหนึ่งมาบอกกับเธอว่ากำลังจะมีการคัดตัวนักกีฬาไปแข่งอาเซียนพาราเกมส์ที่สิงคโปร์ ปี 2558 ซึ่ง ณ ตอนนั้นเธอเพิ่งหัดว่ายน้ำมาได้ไม่ถึงครึ่งปี แต่เธอก็เลือกที่จะตอบตกลงไปคัดตัว ซึ่งผลออกมาภัทราสามารถผ่านเข้าไปติดทีมชาติเป็นนักกีฬาหน้าใหม่ ตอนที่เธอเรียนอยู่ชั้น ม. 6 "ฉันไม่มีขา แต่ฉันก็ทำได้" ทะลุขีดจำกัดกับไฮร็อกซ์ เรื่องราวจากผู้ที่ชนะทั้งร่างกายและการแข่งขัน

[/p] หลังติดทีมชาติครั้งแรกในการแข่งขันอาเซียนพาราเกมส์ 2558 ที่สิงคโปร์ ภัทราคว้า 2 เหรียญทองแดงว่ายน้ำฟรีสไตล์ 50 ม. และ 100 ม. จากอาเซียนพาราเกมส์ 2560 ที่กัวลาลัมเปอร์ ประเทศมาเลเซีย ก่อนจะคว้าเหรียญทองแดงเพิ่มอีก 2 เหรียญในอาเซียนพาราเกมส์สองครั้งต่อจากนั้น ก่อนที่เธอจะวางมือชั่วคราวจากการแข่งขัน ภัทราเสริมว่าสำหรับนักกีฬาทีมชาติผู้พิการ ไม่มีกฎบังคับว่าอายุเกินเท่าใดถึงลงแข่งไม่ได้ สำหรับพวกเขาหากร่างกายพร้อม ฝึกซ้อมถึง และผ่านการคัดเลือกก็สามารถลงแข่งเป็นตัวแทนประเทศได้เสมอ ระหว่างที่ซ้อมว่ายน้ำอยู่นั้น ไม่ว่าใครจะชวนภัทราไปทำอะไรเธอก็ตอบตกลงทั้งหมด ไม่ว่าจะเป็นการวิ่งมาราธอนทั้งแบบที่มีประเภทการแข่งขันสำหรับผู้นั่งวีลแชร์หรือไม่มีเธอก็ลงแข่งกับเขา จนภายในระยะเวลาครึ่งปี เธอก็ฝึกซ้อมร่างกายจนสามารถจบการแข่งขันฟูลมาราธอน 42 กิโลเมตรได้ เท่านั้นยังไม่พอ เธอยังทั้งไปปีนผา เล่นเวคบอร์ด ลงแข่งไตรกีฬา ไปจนถึงดำน้ำสกูบา (scuba) ประเภทวีลแชร์ ซึ่งเธอไปสอบรับประกาศนียบัตรการดำน้ำสกูบาขั้นสูงที่มัลดีฟส์มาแล้ว หรือแม้กระทั่งการฝึกพาราไกลดิ้ง (paragliding) หรือร่มร่อน ในฐานะผู้หญิงที่นั่งวีลแชร์คนแรกของประเทศไทย "คติส่วนตัวของหนูเลยก็คือยอมรับตนเอง ยอมรับว่าเราเป็นคนพิการ ยอมรับว่าเราทำอะไรได้ ทำอะไรไม่ได้ บางอย่างเราแค่ลองทำก่อน… แล้วเราก็ต้องรู้จักให้โอกาสตัวเอง เวลามีใครมาชวนทำอะไร เราก็ทำ มันคือโอกาสที่เราจะได้ลองอะไรใหม่ ๆ" ภัทรากล่าว ภัทราไม่ได้ลองแค่กิจกรรมโลดโผนเท่านั้น แค่เพียงหนึ่งสัปดาห์ก่อนการแข่งขันไฮร็อกซ์ เธอเพิ่งคว้ารางวัลชนะเลิศในการประกวดมิส วีลแชร์ ไทยแลนด์ 2026 (Miss Wheelchair Thailand 2026) ในรอบ 12 คนสุดท้าย ซึ่งจะคัดให้เหลือผู้ประกวด 6 คน ภัทราต้องตอบคำถามว่า หากเธอสามารถเปลี่ยนทัศนคติคนไทยได้หนึ่งอย่างเธอจะเปลี่ยนอะไร "ถ้าเปลี่ยน... ก็อยากให้ทุกคนมองคนพิการเป็นเหมือนคนทั่วไป ไม่มองด้วยการตีกรอบ ไม่มองด้วยการจำกัดขีดความสามารถของคนพิการ ให้มองเป็นเพื่อน เป็นคนทั่วไปที่ไม่ได้แตกต่าง" ภัทราเล่าถึงสิ่งที่เธอตอบบนเวทีวันนั้น ส่วนคำถามรอบสุดท้ายเพื่อคัดเลือกผู้ชิงชนะเลิศ กรรมการถามเธอว่า คนทั่วไปมักมองว่าความพิการไม่ใช่อุปสรรค แต่ความจริงนั้นสุดท้ายความพิการคืออุปสรรคอยู่ดี แล้วเราจะตอบเขาด้วยความจริงหรือว่าตอบด้วยความหวัง จากคำถามนี้ ภัทราตอบแบบสั้นและกระชับว่า เธอจะตอบด้วยความจริง แต่ว่าจะมุ่งหน้าใช้ชีวิตอย่างมีความหวัง "ฉันไม่มีขา แต่ฉันก็ทำได้" ทะลุขีดจำกัดกับไฮร็อกซ์ เรื่องราวจากผู้ที่ชนะทั้งร่างกายและการแข่งขัน

[/p] [b]เรื่องราวของผู้แข่งขันจากฟิลิปปินส์[/b] ไกลออกไปจากประเทศไทยราว 2,000 กิโลเมตร อามีร์ ซานเชซ อาฮิด ซึ่งเพิ่งเดินทางกลับถึงกรุงมะนิลา เมืองหลวงของฟิลิปปินส์ หลังเข้าแข่งขันกีฬาไฮร็อกซ์ในประเทศไทยร่วมกับเคนต์ มันดาเว ตูมางัน พาร์ทเนอร์ของเขาเล่าให้บีบีซีไทยฟังว่า ทั้งเขาและเคนต์เสียขาข้างหนึ่งของตัวเองไปจากโรคมะเร็งกระดูกออสทีโอซาร์โคมา (Osteosarcoma) ซึ่งเป็นมะเร็งชนิดหายาก โดยในสหรัฐอเมริกา มีการวินิจฉัยผู้ป่วยรายใหม่ของมะเร็งชนิดนี้ราว 1,000 รายต่อปี และส่วนใหญ่จะพบในเด็กอายุตั้งแต่ 10 ปี จนถึงผู้ใหญ่อายุ 30 ปี อามีร์ในวัย 30 ปี บอกว่าเขาได้รับการวินิจฉัยว่าเป็นโรคนี้ตอนที่เขาอายุได้ 13 ปี ส่วนเคนต์พบว่าเป็นโรคเดียวกันตอนที่อายุได้ราว 17 ปี อามีร์เล่าว่าการรักษามะเร็งกระดูกในฟิลิปปินส์ตอนนั้นถือเป็นความท้าทายอย่างมาก เพราะยาและแนวทางการรักษายังไม่ได้รับการวิจัยและพัฒนาอย่างกว้างขวางเหมือนในปัจจุบัน อีกทั้งมะเร็งชนิดที่ทั้งคู่เป็น เป็นประเภทลุกลามเร็ว สุดท้ายหลังเข้ารับคีโมถึง 5 รอบ เขาก็เข้ารับการผ่าตัดขา ก่อนที่จะเข้ารับคีโมอีกหนึ่งครั้ง รวมระยะเวลารักษาตัวราวสองปี ก่อนแพทย์จะยืนยันว่าเขาปลอดจากมะเร็งแล้ว อามีร์ในวัยผู้ใหญ่เล่าย้อนความกลับไปถึงเรื่องราวในอดีตว่า เขาเป็นเด็กที่รักกีฬามาก และเคยออกไปวิ่งจ็อกกิ้งกับพ่อทุกเช้าในหมู่บ้านที่เขาเติบโตขึ้นมา เพราะเขามีความฝันอยากติดทีมกรีฑาของโรงเรียน ทว่าเมื่อมะเร็งมาเยือน ทุกอย่างก็เปลี่ยนไปหมด และมันเป็นเรื่องยากมากสำหรับเขาที่จะยอมรับสิ่งที่เกิดขึ้น ทว่าสุดท้ายทั้งเขาและเคนต์ต่างก็รู้สึกว่าตัวเอง "โชคดีมากที่สามารถรอดชีวิตมาได้จนถึงทุกวันนี้ เพราะแม้ว่าโรคนี้อาจทำให้ร่างกายของเราเปลี่ยนแปลงไปบ้าง แต่ผมคิดว่าการได้ผ่านพ้นและรอดชีวิตจากมะเร็งกระดูกมาได้ กลับเปิดโอกาสมากมายให้กับชีวิตของเราในตอนนี้" จากเด็กที่เคยมีวิถีชีวิตที่แอคทีฟมาก ๆ อามีร์ห่างหายจากเส้นทางกีฬาไปถึง 6 ปีเต็ม และนั่นเป็นตอนที่เขาศึกษาอยู่ในระดับอุดมศึกษาแล้ว อามีร์เรียนต่อด้านสถาปัตยกรรมและหลังจากการสอบกลางภาคเรียนครั้งหนึ่งที่เต็มไปด้วยความเครียดและสารพัดเส้นตายที่ซ้อนทับกัน อาจารย์ที่สอนก็ชวนเขาและนักเรียนคนอื่น ๆ ไปปีนเขาเพื่อผ่อนคลาย เขาถามอาจารย์คนนั้นกลับไปว่า "ผมจะทำได้เหรอ" ซึ่งอาจารย์คนนั้นก็ตอบกลับมาว่า "ทำไมจะไม่ได้" สุดท้ายแล้วอามีร์จึงลองไปปีนเขาครั้งนั้นและค้นพบว่าเขาชอบกิจกรรมนี้อย่างมาก จนกลับมาตั้งชมรมและฝึกซ้อมร่างกายเป็นประจำเพื่อสร้างความแข็งแรง จากนั้นเขาก็ไม่เคยหยุดท้าท้ายตัวเองอีกเลย เขาต่อยอดไปสู่การแข่งพายเรือมังกร (dragon boat) ซึ่งเป็นกีฬาพายเรือที่ได้รับความนิยมในฟิลิปปินส์ และนั่นเองก็เป็นสถานที่ที่ทำให้เขาได้พบกับเคนต์เป็นครั้งแรก เพราะเส้นทางของเคนต์ก็พาให้เขากลายมาเป็นตัวแทนนักกีฬาพายเรือมังกรจากนครเซบู จังหวัดเซบู เขตกิตนางคาบีซายาอัน ประเทศฟิลิปปินส์ เช่นเดียวกัน ไม่เพียงเท่านั้น อามีร์ยังตัดสินใจฝึกซ้อมเพื่อลงแข่งวิ่งวิบาก และการแข่งนั้นเองก็ทำให้เขาได้ตระหนักถึงความจริงที่ว่าเขาสามารถวิ่งได้อีกครั้งหนึ่ง แม้จะต้องใช้ไม้ค้ำยันก็ตาม "มันเป็นความรู้สึกที่ซาบซึ้งมาก เพราะก่อนหน้านั้นผมเคยรู้สึกท้อแท้และหมดหวังอยู่เหมือนกัน คิดว่าตัวเองคงไม่มีวันวิ่งได้อีกแล้วหลังจากสูญเสียขาไป แต่แล้วผมก็ได้มาถึงช่วงเวลาที่สามารถวิ่งได้อีกครั้ง อาจจะไม่เร็วเท่าตอนที่ยังมีขาทั้งสองข้าง แต่ผมกลับรู้สึกว่าตอนนี้ผมอาจจะวิ่งได้เร็วกว่าเดิมในอีกแง่หนึ่งเสียด้วยซ้ำ" อามีร์กล่าว และบอกว่าการออกกำลังกายและการดูแลสุขภาพช่วยให้เขากลับมามีความมั่นใจในตัวเองอีกครั้ง "ฉันไม่มีขา แต่ฉันก็ทำได้" ทะลุขีดจำกัดกับไฮร็อกซ์ เรื่องราวจากผู้ที่ชนะทั้งร่างกายและการแข่งขัน